Poniedziałek 12. Tygodnia Zwykłego

Odrzuciłeś nas i złamałeś, Boże,
rozgniewałeś się, lecz powróć do nas!
Wstrząsnąłeś i rozdarłeś ziemię,
ulecz jej rozdarcia, albowiem się chwieje.

    Ludowi Twemu zgotowałeś los twardy,
    napoiłeś nas winem, które moc odbiera.
    Czyż nie Ty, Boże, który nas odrzuciłeś
    i już nie wychodzisz z naszymi wojskami?

Daj nam pomoc przeciw nieprzyjacielowi,
bo ludzkie wsparcie jest zawodne.
Dokonamy w Bogu czynów pełnych mocy,
a On podepcze naszych nieprzyjaciół.

                                (Psalm 60)

    Tytuł psalmu 60, który towarzyszy nam dzisiaj w Liturgii, jest bardzo długi: Miktam. Dawidowy. Celem pouczenia. Gdy walczył z Aram-Naharaim i z Aram-Sobą i gdy powracający Joab zwyciężył Edomitów w Dolinie Soli - dwanaście tysięcy ludzi.

    Tylko sześć psalmów zawiera to określenie Miktam, które jest tłumaczone jako klejnot lub sekret Dawida. Jest to złoty psalm Dawida, którego celem jest pouczenie współczesnych królowi Izraela i przyszłych pokoleń. Najważniejsza lekcja, jaką Dawid chce nam przekazać, została wyrażona w ostatniej strofie psalmu: w trudnych sytuacjach, jedynym pewnym oparciem jest Bóg i na Nim wyłącznie trzeba polegać. Każda inna pomoc może okazać się zawodna: daj nam pomoc przeciw nieprzyjacielowi, bo ludzkie wsparcie jest zawodne. 

    Psalm został napisany przez Dawida w pierwszym okresie jego panowania, kiedy król Izraela prowadził wojny. Opisuje zwycięstwa Dawida nas Dilistynami, Moabem, Syrią, Amonitami, Amalekitami oraz zwycięstwo nad Edomem w Dolinie Soli. Co ciekawe, psalm wskazuje na niepowodzenia, o których milczą księgi historyczne Starego Testamentu, stąd lament Dawida. Wojny zakończyły się zwycięstwem, ale prawdopodobnie nie były one natychmiastowe, a czasem pojawiało się i niebezpieczeństwo klęski... Czyż nie Ty, Boże, który nas odrzuciłeś i już nie wychodzisz z naszymi wojskami?

    Dawid wie, że kiedy Bóg stawał na czele wojsk Izraela, odnosiły one zwycięstwa. Dlatego niepowodzenie i porażki interpretuje jako znak odwrócenia się Boga od Izraela. Lud Wybrany poniósł klęskę w starciu z nieprzyjaciółmi i to boli, ale Dawid widzi znacznie większy powód do smutku - oddzielenie ludu od swojego Boga, życie bez Jego obecności. Dlatego nie prosi o odwrócenie losów bitwy, lecz o obecność Boga pośród swojego ludu: Odrzuciłeś nas i złamałeś, Boże, rozgniewałeś się, lecz powróć do nas! 

    Odrzucenie przez Boga, utrata więzi z Bogiem, jest największym nieszczęściem, jakie może spotkać człowieka. Wszystkie inne porażki i nieszczęścia są już tylko konsekwencją tej najważniejszej straty. Kiedy człowiek nie zdaje sobie sprawy ze źródła swojego nieszczęścia, nie potrafi okazać skruchy. Żal okazany wobec Boga sprawia, że relacja może być odbudowana. Grzech sprawia w nas pęknięcie, wewnętrzne rozdarcie, które jest odczuwalne. Dawid ma wrażenie, że cała ziemia zadrżała i została skazana na rozdarcie, ale Bóg, który mógł wstrząsnąć ziemią, ma moc uzdrowić jej pęknięcia. Wstrząsnąłeś i rozdarłeś ziemie, ulecz jej rozdarcia, albowiem się chwieje. Człowiek rozdarty grzechem traci wewnętrzną równowagę i pokój.

    Ludowi Twemu zgotowałeś los twardy, napoiłeś nas winem, które moc odbiera. Trudno było zrozumieć klęskę, zrodziła ona szok, oszołomienie. Taka Boża pedagogika, która ma skłonić do nawrócenia, powrotu do Boga i odbudowania relacji. Wtedy będzie możliwe uzyskanie Bożej pomocy i zwycięstwo. Na polu bitwy Dawid widział męstwo swoich ludzi, którzy w walce dokonywali wielkich rzeczy, ale wie, że ludzkie siły i pomoc nie wystarczą, kiedy nie ma Boga. Nie szuka też sojuszników dla prowadzenia wojny pośród innych ludów, bo ludzkie wsparcie jest zawodne. Zwycięstwo przychodzi od Boga: dokonamy w Bogu czynów pełnych mocy, a On podepcze naszych nieprzyjaciół. 

    Zmagania Dawida z nieprzyjaciółmi możemy dziś odnieś do duchowej walki, którą musimy toczyć każdego dnia z wrogiem naszego zbawienia, złym duchem. Tm bardziej tutaj potrzebujemy Bożego wsparcia, by odnieś zwycięstwo...

XII Niedziela Zwykła

    Usłyszałem oskarżenia ze strony wielu zebranych wokół mnie. Wołali: „Wystąpcie razem! Stańmy przeciw niemu, wszyscy jego przyjaciele! Śledźcie jego zamysły! Może da się jakoś podejść, zdołamy go przemóc i zemścimy się na nim” (Jer 20,10).

            Dla Ciebie znoszę urąganie,
            dla braci moich stałem się obcym…
                                                            (Psalm 69)

    I nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, a duszy zabić nie mogą. Bójcie się raczej Tego, który i duszę, i ciało może zgubić w piekle (Mt 10,28).

    Słyszymy słowa proroka Jeremiasza, który doświadcza zdrady, osamotnienia i szyderstwa. Jego wierność i głoszenie Słowa nie przynosi mu uznania. Przeciwnie, staje się źródłem cierpienia. 

    To modlitwa człowieka, który nie ukrywa bólu. Co ważne, Jeremiasz nie odwraca się od Boga. Właśnie do Boga kieruje swoje skargi. 

    To bardzo ważny moment w życiu duchowym: wiara nie polega na udawaniu, że wszystko jest dobrze. Wiara dopuszcza prawdę o cierpieniu.

    Ze szczerości wobec Boga rodzi się przełom. Prorok przechodzi od skargi do zaufania: Pan jest przy mnie jako potężny mocarz.

    To zdanie nie neguje wcześniejszego bólu, ale go przekracza. Jeremiasz nie mówi: już nie cierpię, ale raczej: nawet jeśli cierpię, nie jestem sam.

    Psalm, który nam towarzyszy dzisiaj, to modlitwa człowieka, który doświadcza głębokiego odrzucenia. To jeden z tych psalmów, które pokazują, że Biblia nie boi się ciemnych emocji: zmęczenia, upokorzenia, poczucia osamotnienia.  Ukazuje obraz człowieka na granicy wytrzymałości – fizycznej, emocjonalnej i duchowej.

    W tej samej modlitwie rodzi się w sercu psalmisty prośba o ocalenie oraz nadzieja, że Bóg nie odwraca się od cierpiącego: Wysłuchaj mnie, Panie, spojrzyj na mnie w ogromie swego miłosierdzia. To bardzo ważne wskazanie: modlitwa nie usuwa cierpienia, ale przemienia sposób, w jaki człowiek w nim trwa.

    Jezus mówi wprost: uczniowie będą doświadczać niezrozumienia i prześladowania. Ale jednocześnie powtarza trzykrotnie: Nie bójcie się! Jezus nie mówi, że nic złego się nie wydarzy. Mówi raczej: nic, co się wydarzy, nie wymyka się Bogu. To jest wezwanie do innego spojrzenia na rzeczywistość. 

Sobota 11. Tygodnia Zwykłego

    Wtedy duch Boży zstąpił na Zachariasza, syna kapłana Jojady, który stanął przed ludem i rzekł: "Tak mówi Bóg: Dlaczego przekraczacie przykazania Pańskie? Dlatego wam się nie wiedzie! Ponieważ opuściliście Pana, i On was opuści". Lecz oni sprzysięgli się przeciw niemu i ukamienowali go z rozkazu króla na dziedzińcu świątyni Pańskiej (2 Krn 24,20-21).

        Na wieki zachowam dla niego łaskę
        i trwałe z nim będzie moje przymierze.
        Sprawię, że potomstwo jego będzie wieczne,
        a jego tron jak dni niebios trwały.

    Rózgą ukarzę ich przewinienia,
    a winę ich biczami,
    lecz nie odejmę od niego mej łaski
    i nie zawiodę w wierności.

                                        (Psalm 89)

    Po przeczytaniu fragmentu z Drugiej Księgi Kronik, tak pełnego ludzkich intryg, zdrad i morderstw, uderzająca jest odpowiedź zawarta w psalmie responsoryjnym: Na wieki zachowam dla niego łaskę.

    Psalm 89, który nam towarzyszy w liturgii, jest hymnem na cześć wierności Boga, który zawiera przymierze z Dawidem i obiecuje trwałość jego rodu oraz królowania. Bóg zapewnia, że Jego łaska nie ustanie i że nie złamie danego słowa. Ta obietnica pozostaje niewzruszona nawet wtedy, gdy człowiek okazuje niewierność i odchodzi od Bożych przykazań.

    Wierność jest przede wszystkim atrybutem boskim: Bóg objawia się nam jako Ten, który jest wierny na zawsze przymierzu, jakie zawarł ze swoim ludem. Nasza niewierność nie stanowi dla Boga przeszkody, On nadal nas kocha, ponieważ nie może zaprzeć się samego siebie.

    Słowa psalmu nabierają szczególnej wymowy wobec wydarzeń opisanych w Księdze Kronik. Król Joasz, który dzięki kapłanowi Jojadzie przez wiele lat kroczył drogą wierności Bogu, po jego śmierci uległ wpływom przywódców Judy. Porzucił świątynię Pana, zwrócił się ku bałwochwalstwu i odrzucił prorockie napomnienie. Jego niewierność osiągnęła szczyt w poleceniu zabicia proroka Zachariasza, syna Jojady, człowieka, który wcześniej przyczynił się do ocalenia króla.

    Bóg nie pozostawia zła bez odpowiedzi. Kara, która spadła na Joasza i Judę, nie jest zaprzeczeniem Bożego przymierza, lecz znakiem Jego sprawiedliwości i troski o wierność swojego ludu. Psalm przypomina, że Bóg może karać rózgą przewinienia swoich wybranych, ale nie odbiera im swojej łaski i nie wyrzeka się swojej obietnicy.

    Zderzenie pierwszego czytania ze słowami psalmu przypomina nam: człowiek bywa zmienny, zapomina o otrzymanym dobru i zdradza Boga, natomiast Bóg pozostaje wierny. Nawet wtedy, gdy dopuszcza doświadczenie kary, czyni to nie z powodu utraty miłości, lecz po to, aby przywrócić człowieka na drogę życia. Wierność Boga okazuje się większa niż niewierność człowieka, a Jego przymierze trwa pomimo ludzkich słabości.