Piątek w Oktawie Wielkanocy

    Rzekł do nich Jezus: «Chodźcie, posilcie się!» Żaden z uczniów nie odważył się zadać Mu pytania: «Kto Ty jesteś?» bo wiedzieli, że to jest Pan (J 21,12).

    Dwudziesty pierwszy rozdział Janowej Ewangelii stanowi swoiste post scriptum do zasadniczej części, która kończy się rozdziałem poprzednim: I wiele innych znaków, których nie zapisano w tej książce, uczynił Jezus wobec uczniów. Te zaś zapisano, abyście wierzyli, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Bożym, i abyście wierząc mieli życie w imię Jego.

    Ten ostatni rozdział jest wypełniony symbolami: połów ryb - owocność misji, która zależy od posłuszeństwa Jezusowi, siedmiu uczniów - pełnia wspólnoty, sto pięćdziesiąt trzy ryby - zgromadzenie nowego ludu Bożego, ryba ułożona przez Jezusa - symbol samego Jezusa i chleb - symbol Eucharystii, ukazał się trzeci raz - pełnia objawienia . Uczniowie nie potrzebują pytać o tożsamość stojącego na brzegu nieznajomego - wszystkie znaki wskazują na jedną odpowiedź - to jest Pan! Wiedzieli, rozpoznali Go po znakach. 

    Kiedy Go rozpoznajemy, widzimy, jako obecnego w naszym życiu, ustaje wszelkie poszukiwanie, zamieszanie, cierpienie, kończą się wątpliwości i rozczarowania. Nasza tęsknota zostaje zaspokojona, Bóg staje się naszym domem. To jest Pan - ten obecny w codzienności naszego życia, błogosławiący z troską nasz trud i  nasze niepowodzenia, przychodzący z pomocą, zatroskany o nasz zwyczajny dzień... Czasem nie potrafimy zauważyć Jego obecności, czasem widząc, nie potrafimy Go rozpoznać...

1. Naprzeciw jakim moim pragnieniom i oczekiwaniom Bóg wyszedł w ostatnim czasie?

Czwartek w Oktawie Wielkanocy

    Wy jesteście synami proroków i przymierza, które Bóg zawarł z waszymi ojcami, kiedy rzekł do Abrahama: Błogosławione będą w potomstwie twoim wszystkie narody ziemi. Dla was w pierwszym rzędzie wskrzesił Bóg Sługę swego i posłał Go, aby błogosławił każdemu z was w odwracaniu się od grzechów» (Dz 3,25-26).

    Wtedy oświecił ich umysły, aby rozumieli Pisma, i rzekł do nich: «Tak jest napisane: Mesjasz będzie cierpiał i trzeciego dnia zmartwychwstanie, w imię Jego głoszone będzie nawrócenie i odpuszczenie grzechów wszystkim narodom, począwszy od Jerozolimy (Łk 24,45-47).

    Błogosławieństwo sięga do wszystkich miejsc na ziemi. Być może, kiedy patrzymy na otaczającą nas rzeczywistość, na to, co można przeczytać w nagłówkach gazet czy zobaczyć w serwisach informacyjnych, trudno to zauważyć. Ale obietnica została już złożona, wszyscy zostaliśmy włączeni do Bożego planu zbawienia. 

    Musimy zrozumieć, co to znaczy być błogosławionym. Zobaczyć, odczuć, jak błogosławieństwo Boga w nas rezonuje, jak nas przemienia, jakie konsekwencje przynosi w naszym codziennym życiu, w naszych relacjach, w codziennych obowiązkach.

 Jezus wobec apostołów, którzy jeszcze nie rozumieją wielkanocnego poranka, wobec ich wątpliwości i pytań, postępuje w sposób, który zasługuje na podziw. Pozwala się obserwować, dotykać, pozwala podejść im bardzo blisko, dzieli się z nimi jedzeniem i czeka, aż sami wyciągną wnioski. Nie wykłasza żadnego kazania wystraszonym uczniom.

    Dopiero później, kiedy zaczynają rozumieć, przypomina o wypełnieniu się proroctw. Pierwszą rzeczą, którą robi, jest błogosławieństwo: Pokój wam! A potem zostaje zlecone zadanie:     W imię Jego głoszone będzie nawrócenie i odpuszczenie grzechów wszystkim narodom... Miłość Boga sięga daleko i szeroko. W obliczu śmierci i grzechu Jezus głosi życie, zdolność każdego człowieka do przemiany, do zmartwychwstania, do sprzymierzenia się z życiem. Mamy Boga po naszej stronie. Jesteśmy zaproszeni, by być świadkami Jego miłości, Jego błogosławieństwa.

1. Jak w moim życiu przejawia się Boże błogosławieństwo?

Środa w Oktawie Wielkanocy

    Przynoszono tam zwykle pewnego człowieka, który był kaleką od wyjścia z łona swej matki. Piotr powiedział: "Srebra ani złota nie mam, ale co mam, to ci daję: w imię Jezusa Chrystusa, chodź! I podniósł go, ująwszy za prawą rękę (Dz 3,2.6).

    I wyłożył im dotyczące Go we wszystkich Pismach słowa, zaczynając od Mojżesza i wszystkich proroków. Kiedy z nimi zasiadł do stołu, wziął chleb, pobłogosławił, połamał i podał im. Wtedy ich oczy się otwarły i poznali Go (Łk 24,27.30-31).

    Kaleka u bram świątyni. Nie ma dla niego miejsca wewnątrz świątyni. Znajduje się gdzieś na marginesie życia, w ubóstwie i poniżeniu, świadomy własnych ograniczeń i być może pogodzony już z nimi. 

    Piotr i Jan potrafią już patrzeć oczami Jezusa. Kontynuują Jego dzieło. Ich celem nie jest chwilowe zaradzenie sytuacji poprzez jałmużnę, ale odbudowanie tego człowieka, postawienie go na nogi, przywrócenie mu godności i zdolności do bycia panem własnej historii wobec świata, który skazał go na wykluczenie, a być może i wobec samego siebie. Kaleka nie otrzymuje srebra. Darem dla niego jest osoba Jezusa, zdolnego przemienić jego wegetację w pełnię życia. 

    Ewangelia jest autentyczną katechezą dotyczącą wzrastania w wierze. To proces, w którym bierzemy udział, a który na każdym etapie życia, w każdej sytuacji, posiada różne odcienie. 

    Droga do Emaus jest doświadczeniem spotkania ze Zmartwychwstałym, oznacza przejście od śmierci do życia, od lęku do wolności, od stawiania murów i ograniczeń do budowania mostów, od izolacji i ucieczki do powrotu do wspólnoty i więzi. 

    Nasza droga do Emaus. Najpierw zobaczyć własną rzeczywistość, taką jaka ona jest, ponazywać nasze aktualne rozczarowania, postawić pytania, które nas niepokoją. Ale jednocześnie pozwolić Jezusowi, aby nam towarzyszył, by nie popaść w sceptycyzm i narzekanie. Jezus ma Słowo Życia i Światła, Słowo, które rozpala serca i rozświetla mroki. 

    I chociaż oczy mogą być przesłonięte, to On, towarzysz drogi, z cierpliwością będzie wyjaśniał. Dostosuje się do naszego tempa, cierpliwie i powoli rozjaśni spojrzenie i pozwoli rozpoznać siebie w geście łamanego i dzielonego chleba, który nie jest niczym innym, jak życiem, które On obejmuje i błogosławi, życiem może nawet bardzo połamanym, ale życiem w pełni, kiedy jest darem dzielonym dla innych. 

    Aby stać się świadkami tego znaku, który otwiera oczy i pozwala odkrywać sens, trzeba zdobyć się na gest gościnności - otworzyć drzwi swojego życia dla Tego, który idzie z nami. Otworzyć dla Niego swoje serce, umysł, pozwolić Mu mówić i tłumaczyć. Zaprosić do życia, do swojego stołu, by rozpoznać, by zagubione i niespokojne serce odzyskało radość i sens życia. 

1. Jakie sytuacje zamykają mnie na Jezusa i nie pozwalają mi Go rozpoznać?

Wtorek w Oktawie Wielkanocy

 

   «Nawróćcie się - powiedział do nich Piotr - i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzechów waszych, a weźmiecie w darze Ducha Świętego. Bo dla was jest obietnica i dla dzieci waszych, i dla wszystkich, którzy są daleko, a których powoła Pan Bóg nasz» (Dz 2,38-39).

    «Niewiasto, czemu płaczesz?» Odpowiedziała im: «Zabrano Pana mego i nie wiem, gdzie Go położono» (J 20,13).

    Piotr głosi Dobrą Nowinę wypełniony Duchem. Głosi to, co już sam przeżył: widział Jezusa triumfującego nad śmiercią i dlatego mówi: Jezusa, którego ukrzyżowaliście, uczynił Bóg i Panem, i Mesjaszem. 

    Wielu z tych, którzy go słuchali, było świadkami Wielkiego Piątku, widzieli na własne oczy śmierć Jezusa, ale to żarliwość świętego Piotra, jego świadectwo, sprawia, że otwierają oczy i zaczynają rozumieć wydarzenie krzyża. Nawracają się.

    To co uderza w wypowiedzi Piotra, to entuzjazm mówcy oraz powszechność Dobrej Nowiny. Ewangelia nie jest dla nielicznych. Jest dla każdego, kto z otwartym sercem ją przyjmuje.

    Mamy jako ludzie naturę skłonną do szufladkowania, chcemy należeć do "wybranego klubu", jakiejś "elity" wybranych. To pozwala nam patrzeć z góry na innych. A Dobra Nowina jest zaproszeniem do jedności, do równości między braćmi. Jeden jest Pan, jedna wiara, jeden chrzest. Jeden jest Bóg i Ojciec wszystkich, który jest i działa ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich. 

    Nasze życie jest poszukiwaniem Często znajdujemy się obok grobu - sytuacji czy problemu, dla którego nie potrafimy znaleźć żadnego rozwiązania, problemu, który sprawia nam ból i poczucie straty. Tęsknimy za wieloma rzeczami, a natrafiamy na śmierć, zimny i nagi kamień bez uczuć. 

    Do takich grobów niesiemy jak Maria Magdalena to wszystko, czym jesteśmy i co w nas uderza i rani.  Ale Chrystusa nie ma wśród umarłych, nie ma Go w grobie. Nasze życie nie jest życiem umarłych, ale życiem w blasku Chrystusa Zwycięzcy. W naszej największej słabości Bóg staje się obecny i przychodzi z mocą, aby nas wskrzesić, aby obdarować nas pełnią życia, aby nazwać nas po imieniu, byśmy mogli doświadczyć Jego bliskości zarówno w naszym cierpieniu jak i w radościach. 

    Trzeba zrobić jeszcze jeden krok, do którego Jezus zaprasza Marię Magdalenę - nie można Go zatrzymać dla siebie, nie można zarządzać Bogiem według własnych kaprysów i oczekiwań. Niejednokrotnie nasza wielka miłość do braci i sióstr, a nawet do samego Boga, sprawia, że podchodzimy do Niego z całą listą spraw i rzeczy, które powinny się wydarzyć lub nie, listą tego, czego potrzebujemy, swoistą listą zakupów, i wtedy Jezus mówi nam: Nie zatrzymuj Mnie! 

    Pozwól Mi być Bogiem w twoim życiu, które jest czymś więcej niż to, co możesz sobie wyobrazić, wymyślić czy wymarzyć. Pozwól Mi być Bogiem w twoim życiu, a twoje życie stanie się uwielbieniem Boga. 

1. Co najczęściej przeszkadza mi zobaczyć Boga w moim życiu?

Poniedziałek w Oktawie Wielkanocy

    Niektórzy ze straży przyszli do miasta i powiadomili arcykapłanów o wszystkim, co zaszło. Ci zebrali się ze starszymi, a po naradzie dali żołnierzom sporo pieniędzy i rzekli: «Rozpowiadajcie tak: Jego uczniowie przyszli w nocy i wykradli Go, gdyśmy spali. A gdyby to doszło do uszu namiestnika, my z nim pomówimy i wybawimy was z kłopotu»(Mt 28,11-14).

    Kobiety, które poszły do grobu, spotkały Życie. Ich serca przepełnia radość, która uskrzydla ich nogi, a usta chcą wypowiedzieć najważniejszy news tego dnia - On Zmartwychwstał! 

    Ale wobec tego samego faktu możliwa jest inna postawa - postawa lęku, który sięga po kłamstwo, aby się schronić przed Prawdą, przed uznaniem tego, że zabicie Jezusa było błędem, który popełnili. 

    Kobiety rozpoznały obecność Życia, członkowie elity narodu wybranego szukają sposobu na usprawiedliwienie śmierci, szukają sposobu na zatuszowanie prawdy. To prowadzi ich do popełnienia jeszcze większego błędu niż ten, który już został popełniony. 

    To nie jest sytuacja całkiem nam obca. W takim rozpięciu między prawdą a kłamstwem żyjemy. wielu chowa się za kłamstwem, oszustwem, aby ukryć to, co już zrobili źle, a nie wiedzą jak to cofnąć, albo nie chcą tego zrobić. Nie brakuje też tych, którzy stają po stronie prawdy, dając świadectwo, czasem nawet ryzykując życiem. 

    Nie potrafimy przewidzieć, jak zachowamy się w konkretnej sytuacji, stając przed koniecznością jasnego opowiedzenia się po jakiejś stronie, kiedy trzeba będzie stanąć po stronie prawdy lub kłamstwa, po stronie życia lub śmierci. Dopiero konkretna sytuacja zweryfikuje nasze dobre chęci, deklaracje, nasze mniemanie o sobie. 

    Wiele rzeczy ma wpływ na dokonywane przez nas wybory, te wielkie i te małe. Nasze wychowanie, wartości, w których wzrastamy, nawyki, których się uczymy, mogą nam dawać wiele wskazówek, jak należy postępować, ale to nasza osobista sytuacja w konkretnej rzeczywistości jest tym, co decyduje o naszym wyborze. 

1. Ile razy zaryzykowałeś coś, wiedząc, że twoja konkretna decyzja sprawi, ze stracisz coś, na czym ci zależy lub zyskasz coś, na czym ci zależy?

2. Na ile decyzje, które podejmujesz w życiu są odnoszone do twojej wiary w Boga?

Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego

    A pierwszego dnia po szabacie, wczesnym rankiem, gdy jeszcze było ciemno, Maria Magdalena udała się do grobu i zobaczyła kamień odsunięty od grobu (J 20,1).

    Maria Magdalena poszła do grobu, gdy jeszcze było ciemno, ale widziała odsunięty kamień. Spróbujmy w tym jednym zdaniu zobaczyć coś więcej niż tylko jej osobiste doświadczenie. 

    Bóg zawsze patrzy na człowieka z miłością i jest Panem życia, nie opuści go w ciemnościach grobu. Śmierć nie może położyć kresu miłości człowieka, który za wierność Bogu i pomoc innym został uciszony i pozbawiony życia. Jak mówi nam św. Piotr: Bóg wskrzesił Go, rozwiązując pęta śmierci, bo niemożliwe było, by ona trzymała Go w swej mocy. Nie mógł pozostać w szponach śmierci. 

    W zmartwychwstaniu Jezusa otrzymujemy odpowiedź na naszą tęsknotę za pełnią, za szczęściem, za wiecznością. 

    Uczeń, którego Jezus tak bardzo miłował, wszedł do pustego grobu, ujrzał i uwierzył. Wiara nie była jednak spowodowana tym, co zobaczyły jego oczy, ale tym, co widziało jego serce. Prosi święty Paweł: aby Bóg Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ojciec chwały, dał nam … światłe oczy serca, abyśmy pojęli, czym jest nadzieja, do której zostaliśmy powołani, czym bogactwo chwały Jego dziedzictwa wśród świętych. 

Wiemy, że fakt, iż grób Jezusa jest pusty, nie musi oznaczać jego zmartwychwstania. Pierwszą reakcją kobiet, które przyszły do grobu była myśl, że Pana zabrano i nie wiemy, gdzie Go położono. Maria Magdalena uwierzyła, kiedy Jezus zawołał ją po imieniu. Widziała Go i słyszała, ale brała za kogoś innego. Zmysły nie wystarczały, aby uwierzyć, że On żyje. Potrzeba doświadczenia serca, dotknięcia serca.

1. Na ile moja wiara pozwala mi dzisiaj spotkać Tego, który Jest, bo zmartwychwstał?

Życzenia

Błogosławionych Świąt Zmartwychwstania Pańskiego!

 Niech skrzydła wiary pozwalają się wznieść ponad pokruszone kamienie naszych grzechów, rozczarowań i zwątpień, a Chrystus - Zwycięzca śmierci obdarza mocą do stawiania czoła przeciwnościom, udziela pokoju i radości. 

Wielki Piątek

    On wyrósł przed nami jak młode drzewo i jakby korzeń z wyschniętej ziemi. Nie miał On wdzięku ani też blasku, aby na Niego popatrzeć, ani wyglądu, by się nam podobał. Wzgardzony i odepchnięty przez ludzi, Mąż boleści, oswojony z cierpieniem, jak ktoś, przed kim się twarze zakrywa, wzgardzony tak, iż mieliśmy Go za nic. Lecz On się obarczył naszym cierpieniem, On dźwigał nasze boleści, a myśmy Go za skazańca uznali, chłostanego przez Boga i zdeptanego. Lecz On był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy. Spadła Nań chłosta zbawienna dla nas, a w Jego ranach jest nasze zdrowie (Iz 53,2-5).

    Ja swoje życie oddaję, aby je znowu otrzymać. Nikt mnie go nie pozbawia, lecz Ja sam z siebie je oddaję. Mam moc je oddać i mam moc je znowu odzyskać. Takie polecenie otrzymałem od mojego Ojca. 

Słuchając Męki wg św. Jana, możemy oczami wyobraźni zobaczyć to sponiewierane, umęczone nieludzko ciało Jezusa, aby każdy z nas otrzymał życie wieczne. Mogliśmy zobaczyć tę determinację, moc Jezusa, aby to życie oddać. I jeżeli chcemy cieszyć się wiecznym życiem, będziemy musieli uwierzyć, że On ma moc, aby to życie znowu odzyskać. Chociaż zło na Kalwarii zdaje się ogłaszać swój triumf, zabijając Tego, który jest Życiem i ogłaszając panowanie śmierci, ostatnie słowo należy do Życia. Słowo, które oblekło się w ludzkie Ciało, w Wielki Piątek zostaje uciszone przez słowa ludzkiego wyroku, słowa drwin i przekleństw, słowa urągania i szyderstw.

     Pośród całego zgiełku wokół tego krzyża wsłuchuję się w ciszę Boga, który w Ewangelii wg Jana wypowiada ostatnie słowa nabrzmiałe cierpieniem i miłością:

* Niewiasto, oto syn Twój... oto Matka twoja...

* Pragnę!

* Wykonało się...

    Tylko trzy słowa z siedmiu zapisanych przez wszystkich Ewangelistów. Pośród ludzkiego bełkotu, zgiełku i krzyków...

1. Które ze słów Jezusa na krzyżu najmocniej przemawia do mojego serca?

Wielki Czwartek

    Jezus, wiedząc, że nadeszła Jego godzina, aby odejść z tego świata do Ojca, ponieważ umiłował swoich przebywających na tym świecie, do końca ich umiłował. Kiedy zaczęła się wieczerza, a diabeł posiał już w sercu Judasza, syna Szymona Iskarioty, myśl, aby Go wydać, Jezus, wiedząc, że Ojciec wszystko złożył w Jego ręce i że od Ojca wyszedł i do Ojca idzie, wstał od stołu i zdjął szaty. potem wziął prześcieradło i nim się przepasał. Nalał wody do miednicy i zaczął obmywać nogi uczniom i wycierać je prześcieradłem, którym był przepasany (J 13,1-5).

    Umycie nóg. W wieczerniku Jezus przeżywa swoją mękę i ukazuje uczniom, że Jego męka nie jest niczym innym, jak służbą miłości aż do skrajności: aż do oddania życia za innych. Zanim umył nogi, zdjął szaty i przepasał prześcieradłem swoje biodra. Bóg uniża się, ogałaca samego siebie, aby obdarzyć łaską i ubogacić człowieka. Klęka u ludzkich stóp, na usługi człowieka. 

    Jezus jest ekstremistą w miłości - kocha nasze człowieczeństwo. Obraz ludzkości jest bardzo dobrze ukazany w tę noc Paschy: przyjaciel, który się Go wypiera, przyjaciele, którzy uciekają przerażeni, uczeń zdrajca. To jest nasze człowieczeństwo, to jest to, kim jesteśmy. A On to ukochał - do końca, bez względu na konsekwencje. Ukochał ludzi, którzy spętali Go linami manipulacji i nienawiści, odrzucili i powiesili na krzyżu. 

    Ta noc pokazuje nie tylko to, jacy jesteśmy, ale Jezus ukazuje nam, kim możemy się stać, kim możemy być. Jesteśmy powołani, aby stawać się takimi, jak On. Człowiek obdarowany przez Chrystusa może się podnieść z upadku, uznać swój grzech i podjąć dobro. Jezus ukazuje nam prawdę o naszym sercu i możliwości jego wzrostu.

    Gest umywania nóg jest niepokojący. Jest w nim cos więcej niż tylko prosty przykład pokory. Bóg klęka u stóp człowieka i obmywa mu nogi. 

    Jezus ukazuje, że służyć, to dawać siebie, to uznać, że to wszystko, co w sobie niesiemy, nasze umiejętności, talenty i dary, nie są przeznaczone wyłącznie dla nas samych, ale także należą do innych. Służyć to wejść w relację dwóch niedoskonałych istot, które dając i przyjmując siebie nawzajem, przenikają się i ubogacają. Każdy z nas bez wyjątku ma coś do dania i każdy może coś otrzymać od innych. Bóg, który pochyla się do nóg człowieka, podnosi i pokazuje, jak piękny może być człowiek, kiedy przyjmuje Jego dar.

    Umieć zrezygnować z przywilejów, należnych miejsc, zysków i wziąć odpowiedzialność za drugiego człowieka. Zwracać bardziej uwagę na obowiązki niż prawa, uczciwie pracować, dawać siebie innym, nawet jeżeli oznacza to rezygnację z czegoś. 

    Postawa służby to największy policzek dla tak wielu niewolników władzy i ambicji. 

    Jezus uklęknął również przed Judaszem. Bóg nie stawia warunków, gdy chodzi o uklęknięcie przed człowiekiem, by umyć mu nogi.

1. Czy pozwolę Bogu pochylić się do moich stóp?

Środa Wielkiego Tygodnia

    Wtedy jeden z Dwunastu, imieniem Judasz Iskariota, udał się do arcykapłanów i rzekł: «Co chcecie mi dać, a ja wam Go wydam». A oni wyznaczyli mu trzydzieści srebrników. Odtąd szukał sposobności, żeby Go wydać (Mt 26,14-16).

    Judasz, najbardziej wzgardzony i przeklęty. Uznany za niegodziwca, nawet przez tych, którzy nie wierzą w Boga. Oni także znają jego imię, używając go jako synonimu zdrady i niewierności. 

    Judasz - nie żałowano czarnego atramentu, aby ukazać jego charakter - charakter zdrajcy. Czy jednak nie jesteśmy zbyt niesprawiedliwi wobec niego i tragedii, którą on przeżywał? Jezus nazywa go swoim przyjacielem, nie czyni mu wyrzutów - przyjacielu, po coś przyszedł... pocałunkiem wydajesz Syna Człowieczego... Serce Jezusa przebaczyło Judaszowi przed jego zbrodnią.

    Próbuję zrozumieć osamotnionego Judasza, za którym nikt nie wyszedł w noc, chociaż nie dokończył wieczerzy. Próbuję  zobaczyć Judasza, który nie wątpił w to, że Jezus jest Mesjaszem. Nie potrafił jednak zrozumieć pewnej opieszałości Jezusa, tego, że nie próbował podjąć działania, które by wyzwoliło Izraela. Widział w Jezusie Mesjasza panującego - tak widziało Go wielu. I chciał wymusić na Jezusie działanie. Może dlatego chciał postawić Jezusa w sytuacji, w której będzie musiał objawić swoją władzę i moc. Dlatego oddaje Go w ręce arcykapłanów. Jezus musi podjąć działanie i narzucić swoją władzę!

    I oto Judasz przeżywa osobistą tragedię. Dostrzega błąd. Tak bardzo się pomylił. Wydał niewinnego na śmierć. Próbuje odwrócić swoje działanie i zderza się ze ścianą cynizmu i ironii Sanhedrynu: co nas to obchodzi? to twoja sprawa... Żałuje, ale nie potrafi znaleźć rozwiązania. Przeżywa w ciągu dnia noc ciemniejszą niż ta, w której zdradził. Srebrniki palą jego dłonie i serce. A nie widząc dla siebie ratunku, zagłębia się w rozpaczy bez dna. 

    Judasz, którego dwadzieścia wieków ludzkich dziejów uważało za najgorszego zdrajcę, znika z Ewangelii i grona Dwunastu, pozostawiając nas z pytaniami bez odpowiedzi: Dlaczego? Czym się kierował? Po co? Trzydzieści srebrników to dobra wymówka, ale nie odpowiedź. To zbyt proste, zbyt wygodne i łatwe, żeby wyjaśnić jego rozpacz i śmierć na sznurze. 

1. Czy nie osądzam zbyt łatwo innych ludzi?

Wtorek Wielkiego Tygodnia

    Po spożyciu kawałka chleba wszedł w niego szatan. Jezus zaś rzekł do niego: «Co chcesz czynić, czyń prędzej!». A on po spożyciu kawałka chleba zaraz wyszedł. A była noc. Powiedział Mu Piotr: «Panie, dlaczego teraz nie mogę pójść za Tobą? Życie moje oddam za Ciebie». Odpowiedział Jezus: «Życie swoje oddasz za Mnie? Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci: Kogut nie zapieje, aż ty trzy razy się Mnie wyprzesz. (J 13,27-28.30.37-38).

    Ewangelia Jana nie jest tylko relacją wydarzeń, ale zapisem emocji i uczuć, jakie tym wydarzeniom towarzyszą. Wieczernik jest punktem kulminacyjnym ludzkich emocji zarówno Jezusa jak i jego uczniów. 

    Padają słowa o zdradzie i wywołują zakłopotanie. Padają pytania, ale tylko umiłowany uczeń ma odwagę zapytać Jego. To trudne doświadczenie, z którym przychodzi się im zmierzyć. Jeden z was... Tak trudno to zrozumieć, że Jan dwukrotnie w trzynastym rozdziale wskaże szatana, który objął w posiadanie serce Judasza. 

    Judasz wypełnia to, czemu pozwolił się uwieść. Wychodzi w noc, w pośpiechu. Opuszczając Wieczernik, opuszczając swojego Mistrza, Judasz zostaje odarty ze swoich korzeni, z tego, co w nim najbardziej ludzkie, zostaje odarty z poczucia przynależności. Osamotniony, otulony ciemnością, której nie zdoła już przezwyciężyć. 

    Piotr, który jeszcze przed chwilą przeżywał własną niepewność, słysząc o zdradzie, próbuje teraz ją ukryć gwałtownością deklaracji - życie moje oddam za Ciebie... 

    Nasze różne deklaracje, postanowienia. W zderzeniu z realiami, trudnymi chwilami, które niepokoją naszą duszę, szybko potrafimy zaprzeczyć wszystkiemu, co powiedzieliśmy i zrobiliśmy, tak jak Piotr. 

    To doświadczenie Wieczernika pozwala mi zobaczyć, że odrzucenie Boga, zdrada Boga, odziera zawsze z tego, co najbardziej ludzkie i rodzi noc serca, której człowiek nie jest w stanie przezwyciężyć. Każe mi także zweryfikować moją pewność siebie, składane deklaracje. Ludzka słabość nie jest obca mojemu sercu, które potrafi się zaprzeć Jezusa, a tym samym zaprzeć się siebie i tego wszystkiego, co wydaje się tak bliskie i znane. I mogę tylko prosić, by On umacniał moje serce, by w starciu z realiami życia pozostało wierne i nie zaprzeczyło własnej tożsamości.

1. Czy świadomość własnej słabości sprawia, że w Nim szukam umocnienia?

Poniedziałek Wielkiego Tygodnia

    Oto mój Sługa, którego podtrzymuję. Wybrany mój, w którym mam upodobanie. Sprawiłem, że Duch mój4 na Nim spoczął (Iz 42,1).

    Maria zaś wzięła funt szlachetnego i drogocennego olejku nardowego i namaściła Jezusowi nogi, a włosami swymi je otarła. A dom napełnił się wonią olejku (J 12,3).

    Liturgia zaprasza nas do otwarcia zmysłów, do wejścia w przeżywanie tego Wielkiego Tygodnia w sposób intensywny, namacalny. 

    Bóg ukazuje naszym oczom swojego Sługę. Możemy wpatrywać w umiłowanego Syna - Sługę, spokojnego i sprawiedliwego, wiernego i stanowczego, choć wydaje się tak kruchy i delikatny. Ukazuje naszym oczom światło, które rozświetla najciemniejsze, najbardziej niesprawiedliwe i błędne sytuacje. 

    Bóg otwiera nam oczy, abyśmy zobaczyli konkretną rzeczywistość, naszą rzeczywistość, przez którą przechodzi Jezus, w której dokonuje się Jego i nasza Pascha. Boże światło leczy naszą ślepotę i uwalnia nas od tak wielu zniewoleń, które zamykają nas w nas samych.

    Doświadczamy Bożego dotyku. On nas ukształtował i bierze nas za rękę, podtrzymuje nasze kroki, byśmy nie zrezygnowali z drogi, którą dla nas przygotował, byśmy potrafili nieść miłość, bez względu na konsekwencje.

    I zapach perfum. Dom w Betanii, dom przyjaciół. Dziś Marta usługuje gościowi, w czwartek sam Jezus będzie usługiwał.  Łazarz, człowiek wyrwany śmierci zasiada przy stole, do którego zaproszeni są wszyscy, którzy otwierają się na nowe życie. Maria namaszcza stopy Jezusa, a w czwartek sam Jezus umyje stopy uczniom, ucząc ich, dokąd prowadzi droga Królestwa.

    Ale to zapach perfum przenika wszystko i wszystkich. Przy odrobinie wyobraźni możemy poczuć ten moment, głęboko oddychać tą niezwykłą chwilą. Maria jest hojna i czuła, zna wagę i znaczenie tego gestu - na dzień pogrzebu... Tylko ten, kto kocha, potrafi zrozumieć jak wielka jest miłość. Intuicja Marii, która słuchała Mistrza swoim sercem, a poprzez swój gest ukazała wielkość daru, jaki Jezus czyni wobec wszystkich, wobec każdego z nas. 

    Trzeba czasem powdychać trochę Ewangelii, by zobaczyć, jakie reakcje w nas budzi, ile razy pojawi się nasze ale... czy nie byłoby lepiej, czemu nie sprzedano tego olejku.... Czy zapach Ewangelii sprawi, że powiemy: tak, wszystko dobrze uczynił, a może jednak czasem pojawi się: co za strata czasu, środków, marnotrawstwo talentów...

    Można dzielić się drogocennym darem serca i namaszczać miłością, a można samolubnie zamknąć drzwi serca dla życia i światła. Betania jest piękna zapachem miłości i oddania,  pełna światła i życia, jest miejscem, gdzie Jezus odpoczywał i chętnie przebywał pośród przyjaciół.

1. Czy staram się odbierać Słowo moimi zmysłami?

Niedziela Palmowa

    On, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi. A w zewnętrznym przejawie, uznany za człowieka, uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci - i to śmierci krzyżowej( Flp 2,6-8).

    A gdy nadeszła godzina szósta, mrok ogarnął całą ziemię aż do godziny dziewiątej. O godzinie dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: «Eloi, Eloi, lema sabachthani», to znaczy: Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił? (Mk 15,33-34).

    Słowa św. Pawła przejmują dreszczem i uświadamiają, w czym bierzemy udział. Przyzwyczailiśmy się do myślenia, że On wszystko wiedział, wszystko było oczywiste, że Jego misją było umrzeć za nas na krzyżu i zmartwychwstać po trzech dniach. Tak chciał Ojciec. 

    Paweł ukazuje mi jednak, że Chrystus nie skorzystał ze swojego Bóstwa, ogołocił się ze wszelkich atrybutów boskości. Odkrywał swoją drogę, powołanie, Boży plan. Musiał rozeznawać wolę Ojca wobec siebie i wypowiedzieć swoje Tak wobec tego planu. Towarzyszyły temu wątpliwości, ciemność Getsemani, lęk i udręka. 

    Doświadczał klęski własnego życiowego projektu, przegrywał wobec ludu, dla którego poświęcił swoje życie, przegrywał nawet wobec swoich uczniów, których wybrał i ukochał, a oni Go zostawili i uciekli. 

    Święty Marek zapisał tylko jedno wołanie Jezusa z krzyża: Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił? Rozdzierający serce krzyż, który ujawnia głęboki ból osamotnienia.

    Powody śmierci Jezusa są bardzo dobrze opisane:

* Jego projekt Królestwa nie pasował władzom religijnym, naruszał ich interesy i pozycję władzy, sposób pojmowania Boga;

* Jego projekt zderzył się z oczekiwaniami ludu, który oczekiwał rozwiązania konkretnych problemów, wyzwolenia i triumfu, a otrzymał Kogoś, kto był dobry, ale nie zmieniał sytuacji niewoli i upokorzenia;

* Piłatowi był obojętny - jego celem, jak niemal każdego polityka,  było przypodobanie się ludziom, uniknięcie problemów i odpowiedzialności. Poddał się presji zmanipulowanego tłumu, pilnując własnego stołka i wygody;

* uczniowie woleli zniknąć ze sceny, nie narażać własnej skóry - nie wiem i nie rozumiem, co mówisz, nie znam tego człowieka...

    Bardzo łatwo zostać widzem Wielkiego Tygodnia. widzem historii, ale Ewangelia zaprasza nas do czegoś innego. Jesteśmy uczestnikami, jednymi z wielu, uczestnikami tego wszystkiego, co się stało, zająć miejsce Piłata, władz, zmanipulowanych ludzi, tchórzliwych i nieobecnych uczniów.

1. Z którą z postaci opisu Męki Pańskiej utożsamiam się najbardziej?

Sobota V Tygodnia Wielkiego Postu

    Wówczas jeden z nich, Kajfasz, który w owym roku był najwyższym kapłanem, rzekł do nich: «Wy nic nie rozumiecie i nie bierzecie tego pod uwagę, że lepiej jest dla was, gdy jeden człowiek umrze za lud, niż miałby zginąć cały naród». Tego jednak nie powiedział sam od siebie, ale jako najwyższy kapłan w owym roku wypowiedział proroctwo, że Jezus miał umrzeć za naród, a nie tylko za naród, ale także, by rozproszone dzieci Boże zgromadzić w jedno. Tego więc dnia postanowili Go zabić (J 11,49-53).

    Pada postanowienie. Przestaje mieć znaczenie czy, ważne staje się jak. Odtąd cała zewnętrzna machina będzie pracowała, by zrealizować podjętą decyzję. 

    Jezus umiera, by rozproszone dzieci Boże zgromadzić w jedno. W Wieczerniku Jezus ukazuje jednak inną perspektywę swojej śmierci.

    Kiedy siada do stołu ze swoimi uczniami, w tajemnicy paschalnej wieczerzy, celebruje wyzwolenie całej ludzkości. Jezus - jak pisał papież Benedykt XVI - antycypuje swoją śmierć, przyjmuje ją w swoim sercu i przekształca w akt miłości. To, co z zewnątrz postrzegane jest jako brutalny atak sił zła, od wewnątrz staje się aktem miłości, która oddaje się całkowicie. I ta miłość przywraca świat Bogu.

    Odkupienie dokonane przez krzyż przywraca człowiekowi godność i sens istnienia. 

1. Czy potrafię patrzeć na trudne wydarzenia mojego życia z perspektywy wiary?

Piątek V Tygodnia Wielkiego Postu

    Ale Pan jest przy mnie jako potężny mocarz; dlatego moi prześladowcy ustaną i nie zwyciężą. Tobie bowiem powierzyłem swą sprawę (Jr 20,11a.12b.). 

    I znowu Żydzi porwali kamienie, aby Go ukamienować. Odpowiedział im Jezus: «Ukazałem wam wiele dobrych czynów pochodzących od Ojca. Za który z tych czynów chcecie Mnie ukamienować?» (J 10,31-32).

    Liturgia ukazuje nam doświadczenie osamotnienia, niezrozumienia, cierpienia, jakich doświadczają prorok Jeremiasz i Jezus. 

    Jeremiasz otrzymał od Boga misję wzywania do nawrócenia i ostrzegania przed katastrofą wobec własnego ludu. Spotyka się z odrzuceniem, prześladowaniem, zagrożeniem własnego życia ze strony tych, do których jest posłany. I mimo pierwszego odruchu, by porzucić misję, nie może powstrzymać tego ognia, którym słowo zapaliło Jego serce. Ufa bezgranicznie: Pan jest przy mnie! Bez względu na to, co się stanie, Tobie powierzam moją sprawę!

    Ostatnim dniom życia Jezusa także towarzyszy coraz większa nienawiść, osamotnienie, niezrozumienie. Jezus cierpi przez ludzi, którzy dokonują złych ocen, wypaczają Jego intencje. Ale jest w Nim ta niezwykła pewność - Ojciec jest we Mnie, a Ja w Ojcu. 

    Przeciwnicy Jezusa stają wobec tajemnicy, której nie potrafią i nie chcą zrozumieć, nie potrafią i nie chcą uwierzyć. Widzą Człowieka z krwi i kości, ale Człowieka, który mówi, że jest Bożym Synem, jest Bogiem. Taki Bóg przekracza ich wyobrażenia, sposób rozumienia i wiary. Ręce chwytają kamienie.

    Wobec tajemnicy potrzeba pokory. Tajemnica nie daje się objąć ludzkim rozumem. Tajemnica Wcielenia: Bóg stał się Człowiekiem, aby człowiek stał się Bogiem. Nie tylko, aby odkupić człowieka z grzechu, ale wynieść człowieka, dać mu udział w boskiej naturze. Przebóstwienie człowieka dokonuje się poprzez łaskę. 

1. Czy powierzam Bogu moje trudne sprawy?

Uroczystość Zwiastowania Pańskiego

    Anioł wszedł do Niej i rzekł: «Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą, ». Ona zmieszała się na te słowa i rozważała, co miałoby znaczyć to pozdrowienie. Lecz anioł rzekł do Niej: «Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. Oto poczniesz i porodzisz Syna, któremu nadasz imię Jezus (Łk 1,28-31).

    Bóg, który przychodzi do człowieka, ujmuje swoją delikatnością i podejściem do człowieka. Komplementuje człowieka, obdarza błogosławieństwem: bądź pozdrowiona, pełna łaski... A wobec ludzkiego niepokoju i obaw, uspokaja: nie bój się, rozkwitnie w tobie życie, a wraz z nim zbawienie dla wielu...

    Bóg przychodzi z dobrą nowiną do człowieka. Można powiedzieć, że tak postępuje wobec Maryi, istoty szczególnie wybranej, ale w niej reprezentowany jest każdy z nas, cała ludzkość. To pełne światła  spotkanie jest punktem kulminacyjnym w długiej drodze, na której Bóg szukał człowieka i przygotowywał tę chwilę. 

    W Maryi Bóg zwraca się z prośba do wszystkich ludzi o pozwolenie, aby wejść w naszą historię i zamieszkać pośród nas. Człowiek do tego momentu nie był gotowy, odwracał się od Boga, stronił od Niego, ukrywał się, a czasem próbował manipulować Bogiem. 

    Maryja się nie ukrywa przed Bogiem, nie odwraca się wobec zaproszenia. Po ludzku czuje się zaniepokojona, ale przyjmuje i ufa. Nie prosi, nie oczekuje nic w zamian, ofiarowuje siebie i współpracuje. Przyjmuje Boże Słowo i to jemu podporządkuje całe swoje życie. Powiedziała fiat w imieniu nas wszystkich, za nas wszystkich. 

1. Czy pozwalam Bogu wejść do swojego życia?

Środa V Tygodnia Wielkiego Postu

    Jeżeli nasz Bóg, któremu służymy, zechce nas wybawić z rozpalonego pieca, może nas wyratować z twej ręki, królu! Jeśli zaś nie, wiedz, królu, że nie będziemy czcić twego boga, ani oddawać pokłonu złotemu posągowi, który wzniosłeś» (Dn 3,17-18).

    Wtedy powiedział Jezus do Żydów, którzy Mu uwierzyli: «Jeżeli będziecie trwać w nauce mojej, będziecie prawdziwie moimi uczniami i poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli» (J 8,31-32).

    Wczytując się w odpowiedź tych trzech młodych ludzi, odczuwa się podziw. Pełni wiary stawiają czoła władcy, który może uczynić z nimi wszystko. Wiara rodzi w nich odwagę, wolność i wierność. Nie boją się. Ufają, że ich Bóg potrafi ich uratować, ale nawet, gdyby tego nie zrobił, oni pozostaną wierni wyznawanej wierze. Potrafią śpiewać ku chwale tego Boga, któremu ufają, mimo cierpienia.

    Życie wiarą nigdy nie jest łatwe. Spotykamy się na drodze wiary z różnymi ograniczeniami i trudnościami. Jedne wynikają z naszych osobistych słabości, inne są narzucane z zewnątrz, ale zawsze powodują, że jest to droga pod górkę. Postawa tych trzech biblijnych bohaterów jest wezwaniem do stanowczości, do odwagi, do zaufania Bogu, który jest jedynym godnym naszej całkowitej uległości.

    Jezus proponuje drogę wolności. W naszym świecie jest wiele propozycji wolności. Jedne mają charakter materialistyczne, inne pod pozorem wyzwolenia czynią z ludzi jeszcze większych niewolników. 

    W duszy każdego człowieka żyje głębokie prawdziwe wyzwolenie wolności, wyzwolenia. Ewangelia jest wezwaniem do porzucenia tego wszystkiego, co nas wiąże i tworzy niezdrowe zależności, które uniemożliwiają nam życie miłością. 

    Jezus jest wolny w sposób absolutny. Jest wolny, ponieważ nic nie przeszkadza Mu w pełnieniu woli Bożej. Wobec wielu ofert wolności, jakie do nas docierają, Jezus zaprasza nas do trwania w Nim, do zachowania Jego słowa. Jeżeli Syn was wyzwoli, wówczas będziecie rzeczywiście wolni. 

    Prawda wymaga spójności życia, które rodzi się w Jezusie i stara się iść za Nim z autentycznością. Jezus oferuje nam swoją pomoc na tej drodze. Tylko ci, którzy są wolni, mogą zaoferować innym wolność. 

1. Czy w moim życiu jest spójność tego, co wyznaję z tym, jak żyję?

Wtorek V Tygodnia Wielkiego Postu

    Sporządził więc Mojżesz węża miedzianego i umieścił go na wysokim palu. I rzeczywiście, jeśli kogo wąż ukąsił, a ukąszony spojrzał na węża miedzianego, zostawał przy życiu (Lb 21,9).

    Powiedziałem wam, że pomrzecie w grzechach swoich. Tak, jeżeli nie uwierzycie, że JA JESTEM, pomrzecie w grzechach swoich» (J 8,24).

    Zniecierpliwienie. Pustynia to nie był czas relaksu i przyjemnej wędrówki. Pustynia oznacza trudy i problemy, które sprawiają,  że człowiek potrafi zatęsknić za czasem niewoli, gdzie mógł zapełnić żołądek. To sprawia, że lud występuje przeciwko Bogu i Mojżeszowi. 

    Zwrot ku Bogu następuje w momencie bezradności. Proszą o wybawienie. I Bóg przychodzi z pomocą, ale lud musi zaufać i zwrócić się ku rozwiązaniu, które Bóg daje. Bez tego nie ma ratunku. Trzeba podjąć wysiłek, by przyjąć to lekarstwo, które Bóg daje. Bóg ratuje, ale wymaga wiary i zaufania. Zwracamy nasz wzrok ku Bogu z nadzieją, że w Nim jest nasze zbawienie. 

    A zbawia nas przez KRZYŻ. Trudne słowa Jezusa. Pomrzecie w grzechach swoich - jeśli nie uwierzycie. Nie jesteśmy w stanie sami przezwyciężyć grzechu i śmierci. Trzeba uwierzyć i zwrócić się w zaufaniu ku Bogu, zgadzając się na lekarstwo, które nam podaje.

1. Kiedy ostatnio zbuntowałem się przeciwko Bogu? Co było powodem?

Poniedziałek V Tygodnia

    A kiedy w dalszym ciągu Go pytali, podniósł się i rzekł do nich: «Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na nią kamień». I powtórnie nachyliwszy się pisał na ziemi. Kiedy to usłyszeli, wszyscy jeden po drugim zaczęli odchodzić, poczynając od starszych, aż do ostatnich (J 8,7-9).

    Pewna kobieta uskarżała się kiedyś, że chociaż podejmuje wiele wysiłków, nie może spotkać w swoim życiu Boga. Chodziła do kościoła, modliła się, nie szczędziła na jałmużnę, chodziła i jeździła na różnie pielgrzymki i nie spotkała nigdzie Boga.

    Ktoś postawił jej pytanie, czy ma jakąś ulubiony fragment Ewangelii. Odpowiedziała wówczas, że tak, ma taki ulubiony fragment, o kobiecie cudzołożnej, którą przyprowadzono do Jezusa i chciano ukamienować.

    Wówczas padło kolejne pytanie. Z kim utożsamia się z tej ewangelicznej sceny: z apostołami, którzy się przypatrują trochę z boku, ale nie reagują, a może z tłumem, który czeka w napięciu, co się stanie, czy może z tymi, którzy ją przyprowadzili do Jezusa, trzymając kamienie w ręku, a potem w milczeniu odchodzili, a może z samą kobietą, rzuconą na publiczne potępienie.

    Po chwili odpowiedziała, że ona należy do tej grupy z kamieniami. Tylko, że ona nie odchodzi, nie odrzuciła kamienia. Ona wciąż stoi z kamieniem w ręku, bo uważa, że należy karać takie osoby, wymierzyć sprawiedliwość.

    Nie dziwi, że nie mogła spotkać Boga.

1. Wobec kogo trudno ci stanąć po stronie Jezusa, który mówi: "i Ja cię nie potępiam?"

    

V Niedziela Wielkiego Postu

    A wśród tych, którzy przybyli, aby oddać pokłon Bogu w czasie święta, byli też niektórzy Grecy. Oni więc przystąpili do Filipa, pochodzącego z Betsaidy Galilejskiej, i prosili go mówiąc: «Panie, chcemy ujrzeć Jezusa». Filip poszedł i powiedział Andrzejowi. Z kolei Andrzej i Filip poszli i powiedzieli Jezusowi. A Jezus dał im taką odpowiedź: «Nadeszła godzina, aby został uwielbiony Syn Człowieczy. Teraz dusza moja doznała lęku i cóż mam powiedzieć? Ojcze, wybaw Mnie od tej godziny. Nie, właśnie dlatego przyszedłem na tę godzinę (J 12,20-23.27). 

    Pascha. Jezus przebywa w Jerozolimie. Do Świętego Miasta przybywa wielu, bowiem to święto urzeczywistniało zbawcze działanie Boga pośród Izraela. 

    To, co jest wyjątkowe w relacji św. Jana, to podkreślenie, że obok obecności Żydów - co jest w pełni zrozumiałe - w Jerozolimie pojawiła się grupka Greków, którzy chcieli uczcić Boga. 

    Zbawienie dociera do pogan. Przekracza granice Starego Przymierza. Jezus jest Paschą i do Niego kierują swoje kroki poganie, Jego chcą zobaczyć. I Jezus to zapowie dalej: A Ja, gdy zostanę wywyższony nad ziemię, wszystkich do siebie pociągnę. Wszystkich. Każdego. 

    Pascha żydowska była wyrazem zbawczej miłości Boga. Pascha Jezusa, sam Jezus,  jest ostatecznym wyrazem Bożej miłości. 

    Godzina Jezusa. Doświadczenie lęku. Pełna akceptacja tej godziny i uwielbienie Ojca. 

    Doświadczam, jak każdy, takich chwil lęku, niepokoju, obaw. To ludzkie. Jezus pokazuje, że muszę się uczyć oddawać je z ufnością w ręce Ojca. Uwielbić Boga w doświadczeniu lęku. Nie uciekać. Zmierzyć się z nim, jak Jezus - przyszedłem na tę godzinę - taka jest moja droga. Uwielbienie, które wyzwala. Uwielbienie, które pozwala odkrywać powołanie i sens wszystkiego, co spotyka mnie na drodze. 

1. Czy potrafię uwielbiać Boga w moich lękach i obawach?